Mobilizatzeko deia egin du Gazte Koordinadora Sozialistak urtarrilaren 31rako, "Faxismoaren eta estatuen autoritarismoaren aurka"; Bilbon eta Iruñean egingo dituzte manifestazioak. Araban zehar aurkezpenak egiten aritu direla-eta, Gasteizko GKSko kidea den Juan Ajuriagoxeaskoarekin hitz egin dugu, faxismoaren gorakada eta erantzun posibleak aletuz.
Zein momentu historikotan ematen da faxismoaren gorakada? Zein faktorek bultzatuta?
Ez da ausaz gertatzen, kausa estrukturalak ditu. Kapitalismoa krisi historiko batean dago, eta burgesiaren fakzio ezberdinek ezin dute kapitala behar beste akumulatu ziklo ekonomiko berri bat abiatzeko, eta blokeen arteko talkak sortzen dira. Mendebaldeko oligarkiaren hegemonia inperialista gainbehera betean dago, eta ofentsiba ekonomiko berri bat abiatu da langile klasearen kontra. Ongizate estatuaren deskonposizioa, bizi baldintzen kaskartzea, emantzipatzeko zailtasunak… Egonezin hauek kulturalki hauspotzen ditu oligarkiak, propagandaren bidez, langileriaren sektore batzuk jotzeko krisiaren erantzule gisa, migratzaileak adibidez; azken-aurrekoa azkenaren aurka jartzea, ez seinalatzeko benetan krisiaren erantzule direnak.
Ziurgabetasun garaiak dira, mundu multipolarra, Europaren gainbehera, Trump zalantza gehiago sortzen AEBen lidergoaren inguruan… posizionatzeko garaiak datoz?
Bai. Zentzu berean doaz mugimendu faxista berri baten agerpena eta estatuen erreforma autoritarioa. Ikusten dugu mendebaldeko oligarkiak interesa daukala mugimendu faxista berri hau artikulatzen, bere posizioa mantendu ahal izateko. Hainbat elementu ikusten dira, plataforma elektoral faxistak, Vox, AFD Alemanian…; antolakunde ideologikoak, izan Gasteizen egondako Falangea edo Nucleo Nacional bezalakoak, ultranazionalismo sutsua defendatzen, lagun eta etsaiaren logikan; eta kale mailako talde biolentoak ere ikusten dira hazten, eskuadrismoa, ideologia faxista biolentziaren bidez gauzatuz langile klaseko talde zaurgarrienen kontra, eta enpresarien mesedetan, desokupazio enpresak kasu. Orduan, bada garaia posizionatzeko faxismoaren kontra eta estatuen autoritarismoaren kontra.
"Azken-aurrekoa azkenaren aurka jarri, benetako erantzuleak ez seinalatzeko
Zertan ikusten duzue estatuen erreforma autoritarioa?
Lehenengoa, legedia eta botere judizialaren erreforma, langile klasearen eskubideak guztiz deuseztatzeko. Mozal legean ikusi daiteke hori, edo Gasteizen Falangearen bisitan ikusitako antifaxismoaren kriminalizazioa. Honi lotuta, Poliziak gero eta eskumen gehiago dauka, eta inpunitate handiagoa. Azkenik, estatuen militarizazioa. Askotan salatu izan dugu nola Europa osoan berrarmatzea ematen ari den aurrekontuen zati handi bat bideratzen ari den armagintzara. Uste dugu beharrezkoa dela honen aurrean mobilizatzea, erakusteko badagoela Euskal Herrian gazteria antifaxista kontzientziatu bat, esango diena faxistei hemendik ez direla pasako.
Zer isla du guzti honek Euskal Herrian?
Uste dugu Euskal Herria ez dagoela joera hauetatik salbu. Hemen ez dago halako mugimendu faxistarik beste lurralde batzuetan bezainbeste antolatuta, oraindik ez da gorputz politiko antolatua, baina geroz eta indar gehiago dauka. Arriskua egon badago. Ikusten dira sare sozialetako profil batzuetan, euskal identitatearen eta nortasunaren defentsa aitzakia gisa hartuta nola eraikitzen duten errelatoa, esanez Euskal Herria defendatu behar dela kanpotik datorren etsai baten aurrean, lagun-etsai logika horretan.
Zer elementu kultural-diskurtsibotan ikusten duzue faxismoaren germen hori?
Gauza askotan, gizarte osoa ari da eskubira biratzen. Aipatzekoa da arrazakeria soziala, nola onartzen den etorkinak hona etortzea, baldin eta beraiek onartuko badute beren bigarren mailako posizio hori, hona etortzea lan indar merke bezala. Eta nola klasismoa ere geroz eta zabalduagoa dagoen, asko gazte belaunaldietan, geroz eta normalizatuagoak daude pobrearen kontrako gorroto diskurtsoak, youtuberrek eta halakoek asko hauspotuta. Tendentzia erreakzionario guzti hauek erradikalizatzera bidean daude, eta hor elikatzen da mugimendu faxista berria. Gazterian oso zabalduta dago ideia hori: "Con Franco se vivía mejor".
Ematen du pobretze egoera honen aurrean ultraeskuina terrenoa irabazten ari zaiola ezkerrari.
Bai, eta guk uste dugu bi arrazoi nagusi daudela. Alde batetik, azken urteetan ezker instituzionalaren porrota. Promesa faltsuak saldu dizkie langile klaseko kideei, eta aldi berean enpresari eta bankarien interesak defendatu ditu. Eta bigarren arrazoia da bizi baldintza hauek berreskuratu nahian faxismoak alternatiba bezala aurkezten duela bere burua, nahiz bere helburu finala statu quoa mantentzea den, oligarkiaren interesak defendatzea. Baina arazoen errua langile klasean bertan jartzen dute, adibidez, etxebizitza ordaindu ezin izatearen errua okupazioan jarrita. Edo indarkeria matxistarekiko kezka erabiliz arrazakeria zabaltzeko.
Ultranazionalismoari kritika hori nola uztartzen da erresistentzian dauden nazio txikien gatazkekin?
Uste dugu nazionalismoak muga batzuk dituela estrategia politiko gisa, erabaki estrategiko gehienak marko supraestataletan hartzen direlako. Mugimendu Sozialistatik langileriaren nazioarteko artikulazio politikoa daukagu helburu eta lehentasun, ikuspegi internazionalista batetik. Hala ere, Euskal Herrian nazio zapalkuntza errealitate bat da, hizkuntza eskubideek eta langileriaren borondate nazionalak ukatuta jarraitzen dute. Guk Euskal Herriko langileriaren autodeterminazio eskubidea defendatzen dugu, Euskal Estatu Sozialistaren baitan, baina uste dugu arazoei aterabidea marko nazionalean kokatzeak muga batzuk dituela.
"Beharrezkoa da mobilizatzea, faxistei esateko hemendik ez direla pasako"
Desartikulatutako bloke antifaxista antolatzeko deia egin duzue.
Bai. Uste dugu langile klasearen baitako kide guztiek indarrak batu behar ditugula. Gure apustua da langileria iraultzaileak gidatu behar duela fronte zabal bat, herri mugimendutik eta langile kolektiboen artean eraikitakoa, klase independentez jardungo duena, eta estatutik datozen neurri antiproletarioei aurre egiteko. Faxismoari aurre egin behar zaio, borrokatu behar da, baina maila ideologiko eta diskurtsiboan ere eztabaidatu behar dugu, antifaxismoa hegemoniko bihurtzera bidean.
Bide honetan zein muga ikusten dizkiozue instituzioei?
Uste dugu instituzioek ez dizkiotela ateak itxi faxismoari, eta antifaxismoa kalkulu elektoral baten arabera erabiltzen dutela. Aldi berean, guk uste dugu kaleko antifaxismoa badela benetan faxismoari aurre egiteko antifaxismo eraginkorra, eta hori kriminalizatu egiten dute.