Igarki de Robles da Lurpeko Kaierak proiektuaren sustatzaileetako bat, eta adierazpenerako tresna bereziki interesgarria dira fanzineak bere ustez. Autogestiotik eginak, "kontrakomunikatzeko" eta "maite ditugun gauzen inguruan" hitz egiteko. Dei egin diote jendeari etxean soberan dituen fanzineak dohaintzan eman ditzan.
Zer da Lurpeko Kaierak fanzinoteka?
Fanzineak gordetzeko leku bat da, eta bi adar ditu. Bat Eva Forest Liburutopian egongo den fanzinoteka fisikoa. Aukera egongo da bertara etortzeko, fitxa bat bete eta bertan ditugun fanzineak irakurtzeko, liburutegi bat balitz bezala. Eta webgunea bestetik, lurpekokaierak.com. Web orriaren atal nagusia izango da fanzineen katalogoa, baina hor joango gara jartzen egiten ditugun gauzak, aurkezpenak, erakusketak eta halakoak, blog bat balitz bezala. Bi kontu hauek dira Lurpeko Kaierak, baina gauza gehiago ere egin nahi ditugu elkarlanean, izan Eva Forest Liburutopiarekin edo bestelakoekin.
Zergatik fanzineak?
Maite ditugulako fanzineak, eta ulertzen dugulako direla erraietatik sortzen den adierazpen modu bat. Agian hainbat kolektibo edo lagunek ez dute behar beste baliabide beraien ezinegonak adierazteko, eta azken hamarkadetan fanzineak erabili dituzte horretarako. Eta bestetik, komunikatzeko edo kontra-komunikatzeko modu bat direlako, oso berezia eta eraginkorra, zentzu askotan. Gainera, "sistemak" ezarritako komunikazio bideetatik kanpo. Oso tresna interesgarria dira.
"Fanzineek disidentzia eta komunikaziorako potentzialitate handia dute"
Nondik dator ideia?
Ez dut ongi oroitzen. Egia da Liburutopia ireki zenetik egon naizela hemengo kideei kaka ematen fanzineen inguruan, salgai jarri behar zirela, eta noizbait atera da fanzinoteka bat egiteko ideia ere. Eta bestetik, Bartzelonan bizi den lagun batekin osatu dut bilduma, Txema Urdampilletarekin, fanzinearen munduan asko mugitu dena. Fanzineak editatzen eta idazten aritu da urte askoan, eta Grapa y Tinta fanzineen jaialdia antolatzen Katalunian. Lagunak gara, eta berarekin atera zen fanzinoteka egiteko ideia, berak ere bazituelako bere bilduman errepikatutako fanzine batzuk, eta ez zekien zer egin haiekin. Elkarrizketetan geundela, pentsatu genuen leku aproposa izango zela Liburutopia egoitza fisikoa izateko.
Zer topatu ahal izango dugu fanzinotekan? Nabarmentzekorik?
400 fanzine inguru ditugu esku artean orain, laster izango dira denak Gasteizen. Eta denetarik dago. Gure nahia da disidentziaren inguruan mugitzen diren fanzineak biltzea, disidentzia jarrera bezala, sistema kapitalista heteropatriarkala sostengatzen duten botereekiko desafekzioaren bueltan. Fanzine mota asko barnebildu daitezke hor, noski. Asko eta asko musika fanzineak dira, badaude azpikultura ezberdinen inguruko fanzineak, punk, mod, skinhead azpikulturak... Fanzine politikoak ere egongo dira, noski, aldizkari komunista batzuk artikulu oso interesgarriekin, edo Antipersona argitaletxeak bere garaian ateratakoak, feministak, anarkismoaren ingurukoak... Literatura fanzineak ere bai, Behe bandak ateratzen duen fanzinea adibidez, edo orain gutxi atera den Lapurtu zurea dena. Kirol fanzineak ere badaude, bai futbolaren edo hooliganismoaren ingurukoak, baina badago adibidez bat, roller derby kirolaren inguruan, eta nola hor izan duten babesgunea sexu disidentziek eta feminismoek. Askotariko fanzineak, azken batean.
Azpikulturen bueltan ibili zara urte askoan. Zergatik da garrantzitsua zuretzat?
Pertsonalki, uste dudalako badela disidentzia forma bat azpikulturetan egotea. Ni ez naiz inoiz izan azpikultura batekoa, agian "borroka" bere garaian, baina ez. Hala ere, interesatzen zait eta irakurri dut nahikotxo. Interesgarria da nola hasi ziren azpikulturak sortzen Ingalaterran, II. Mundu Gerra eta gero, batez ere gazteengan. Disidentziak ziren, ez agian politikoak, baina bai bizimodu disidentea zutenak, sistemarekiko, edo kultura burgesarekiko, eta baita helduen kulturarekiko ere. Beti horren bueltan egon naiz irakurtzen, idazten, gauzak antolatzen.
Gaur egun, Euskal Herrian badago horrelakorik?
Esango nuke ezetz. Baina, noski, zer da azpikultura bat? Badaude definizio batzuk, Ingalaterrako New Left taldeen inguruan sortu zirenak, baina ni ez nintzateke ausartuko definitzen. Euskal Herrian agian geratzen dira batzuk, baina esango nuke talde izaera hori galduta dagoela dagoeneko. Punkiak ikus ditzakezu, skinheadak ere bai, baina existitzen da 80. hamarkadan zegoen talde izaera hori eta kontzientzia hori? Ba ez. Eta berriak sortu diren? Ba nik esango nuke ezetz.
Traperoak, edo reggaetoneroak... ez?
Ez dakit biltzen dituzten klasikoki azpikultura gisa ulertzeko behar diren ezaugarri guztiak, kontzientzia izatea eta abar. Adibidez, "gu gara traperoak eta reggaetoneroen kontra gaude, edo helduen kontra gaude". Izaera hori lehen existitzen zen. Edo ea benetan sortzen den bizimodua ordenatzeko modu bat. Azpikultura bat hori da, azken finean. Mod azpikulturan bizimodua antolatzen zuten musika beltza, dandismoa eta Vespa edo Lambretta motorren inguruan. Traperoek ere antolatzen dute halako ezaugarri batzuen inguruan bizimodua? Esango nuke ezetz, baina agian oker nago.
Zuri musika beltza edo azpikultura hori interesatu izan zaizu. Zer eman dizu horrek?
Ez dakit azpikultura beltza existitzen den, ez nuke esango. Niri gustatzen zait musika beltza, eta batez ere soula. Charles Radcliffe, adibidez, izan zen idazle eta militante antimilitarista, Ingalaterrakoa, 50 eta 60ko hamarkadakoa, eta berak esan zuen, txuria izanik, ezingo zuela inoiz benetan ulertu eta sentitu musika beltza, baina argi zegoela bere ingurune kulturala baino askoz gauza gehiago esaten zizkiola, eta musika hori bazela berarentzat espresio modu berezi bat, sentitzeko modu bat, kultura txuriak edo garaiko langile kulturak ematen ez ziona. Eta nik uste hortik datorrela pixka bat. Nire kasuan soulak eta musika beltzak ematen dit baliabide hori espresiorako, bizitzeko, emozionatzeko, sentitzeko. Eta nire azpikulturarekiko gustu hori ere hortik dator. Azkenean, mod azpikulturan edo skinhead azpikulturan musika beltza izan da horien musika, soula, reggaea eta abar.
Eta fanzineek zein paper dute horretan? Ez dira egungo ohiko baliabidea.
Nik uste dut gaur egun kapitalismoak gure eskura jarri dituela teknologia asko, eta haien helburua dela gure gaitasun mentala edo argitasuna murriztea. Scroll etengabea egitea Instagramarekin, gure atentzioa murriztea, eta fanzineek horren kontrakoa ematen dute, beste erritmo batean doaz. Fanzineak sortzea, idaztea, maketatzea... edo lehen egiten zen bezala, moztea, pegatzea... Eta baita irakurtzea ere, artikulu bat, narrazio txiki bat edo poema bat. Uste dut hein handi batean dela kapitalismo heteropatriarkalaren kontra egitea, ezarritako bizimoduaren kontra. Eta bestetik, kontrakomunikatzeko erreminta oso potentea dela, gure gauzen inguruan hitz egiteko eta partekatzeko.
Esango zenuke anakronikoak direla fanzineak? Garaiz kanpo gelditzen ari dira?
Kapitalismoaren ikuspuntutik agian bai. Baina nahi badugu kultura berri bat sortu, agian kontuan hartu beharreko tresna bat dira fanzineak. Azken finean, autogestiotik sortutako tresnak dira, komunikatzeko, guk edukiak sortzeko maite ditugun gauzen inguruan. Horrela ez dirudi oso potentea denik, baina nik uste potentzialitate handia duela disidentziarako eta komunikaziorako.
Digitalizazio garaian, eta interneten hainbesteko kontrola dagoenean, fanzineak izan daitezke horri izkin egiteko modu bat?
Lehen aipatutako haritik tiraka, nik uste dut baietz. Egia da gaur egun fanzine askok erabiltzen dituztela sare sozialak-eta, baina badaude asko eta asko hortik kanpo. Agian horiek bakarrik topatu ditzakezu hemen, Eva Forest Liburutopian, edo lagun baten bitartez lortu... sareak sortzen dira hor, komunikazio sareak. Baliagarri dira gauzak beste modu batean pentsatzeko. Beno, fanzineak eta beste gauza asko ere bai, baina fanzineak horren barruan.