Munduko panpinen erakusketaren laugarren edizioa zabaldu berri du Artziniegako Santxotena Museoak, Teresa Lafragua zuzendariaren eta komisarioaren eskutik. Erakusketa osatzen duten piezak merkatuetan, erakustazoketan eta mundu zabaleko saltokietan erosi ditu Lafraguak.
Erakusketaren lehen edizioan 600 panpina baino gehiago izan baziren, honetan 2.000 panpina baino gehiago dira, XIX. mendearen amaieratik gaur egun arte fabrikatutakoak.
Despertar de una nostalgia izeneko erakusketa berezi honek panpinak eta panpin-irudiak biltzen ditu, baina erakusketa hutsetik harago doa. "Panpina gizartearen ehun urte baino gehiagoko bilakaeraren isla gisa aurkezten du. Dibertsitate funtzionala, inklusioa, arrazakeria, homofobia, genero-rolen aldaketak, moda edo fabrikazio materialak bezalako gaiak ikuspegi historiko eta sozial batetik lantzen dira", azaldu du Lafraguak inaugurazioan.
Panpinen artean daude jostailu etxe ospetsuen –Famosa, Mattel, Jesmar, Nancy, Barbie, Nenuco– ale ugari baina baita beste bitxiago batzuk ere, adibidez, Italiako eta Frantziako panpinak, 1970eko hamarkadako Jesmar etxearen ama panpinak edo 1950eko hamarkadako lau panpina militar bitxi edo bitiligoa duen panpin bat. Halaber, zeramikazko haurtxo bat dago, Mexikoko panpinak argizariarekin egindakoak, eta Neo Blythe panpin modernoenak.
Bildumako panpinarik zaharrenak XIX. mendekoak dira, baina gaur egungo panpinak ere badaude.
"Panpina askok milaka pertsonaren oroimen kolektiboaren parte dira"
Panpinarik zaharrena harri kartoiz egindakoa da, eta kristalezko begiak dauzka. Jende aberatsak izaten zituen horrelako panpinak; izan ere, antzina, giza itxurako panpinak luxuzko objektuak izan ziren, harik eta industrializazioa heldu zen arte. Atrezzoko hainbat pieza aurkitu daitezke ere museoko bi solairuetan antolatutako erakusketan: 30. hamarkadako aulkiak eta sehaskak, antzinako zalditxoak, egurrezko irratiak.
Hala, museoa bisitatzen dutenek garai bakoitzean modan egon ziren jostailuak eta materialak ezagutzeko aukera izango dute, aldaketa, maila estetikoan, oso garrantzitsua izan baita: materialek (kartoia, kautxua, portzelana, egurra, goma...), ehundurek, aurpegierek eta arropek denboraren joana erakusten dute modu nabarmenean.
Erakusketak hainbat belaunaldiren "emozioekin eta oroitzapenekin" bat egiteko helburua du. Bere izenak adierazten duen bezala, Despertar de una Nostalgia erakusketak bisitariak haurtzaroko une haietara gonbidatzen ditu, jolasa eguneroko bizitzaren protagonista zen garaira. Lafraguaren arabera, "erakusketan ikusgai dauden panpina askok milaka pertsonaren oroimen kolektiboaren parte dira, eta oroitzapenak, bizipenak eta partekatutako sentimenduak pizten dituzte".
Erabilitako panpinak
Gainera, ekonomia zirkularrarekin eta jasangarritasunarekin bat egiten du ekimenak, izan ere erakusgai dauden pieza ia guztiak jolaserako erabiliak izan dira eta urteetan zehar zaindu eta gorde dira; gauza bera gertatzen da dekoraziorako erabili dituzten elementu gehienekin ere. Santxotena museoko ko zuzendariak azaldu duenez, agerian utzi nahi dute "historia duten objektuak berrerabili, zaindu eta belaunaldiz belaunaldi transmititzearen garrantzia". Erakusketak Artziniegako Udalaren eta Arabako Foru Aldundiaren Turismo sailaren babesa du, eta azaroaren 8ra arte zabalik egongo da.
Santxotena Museoa larunbatetan irekita dago, 11:00etatik 13:30etara eta 16:00etik 19:00era, eta igandeetan goizez bakarrik. Erreserba egin nahi dutenek 605 717 857 telefono zenbakira dei dezakete.