Arabako Fiskaltzak pauso berria eman du 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren inguruan. Martxoak 3 Elkartearen ekimenez, eta Estatuko Fiskaltzaren Giza Eskubide eta Memoria Demokratikorako Unitatearekin elkarlanean, borondatezko jurisdikzioaren prozedura bat abiatu du gertakari haien deklarazio judiziala lortzeko.
Memoria Demokratikoaren Legeak aurreikusitako tresna da, eta ez du zigor prozesurik ekarriko. Ez da epaiketa penalik izango, ezta erantzuleen aurkako auzirik ere. Hala ere, prozeduraren helburua da epaile batek modu ofizialean aitortzea 1976ko martxoaren 3an Gasteizen gertatutakoa eta biktimen izaera jasotzea ebazpen judizial batean.
Fiskaltzak azaldu duenez, deklarazioak Armadako Poliziak Gasteizko greba orokorraren aurka erabilitako "errepresio bortitza" izango du ardatz. Egun hartan, Zaramagako San Frantzisko Asis elizan bildutako langileen batzarra tiroka desegin zuten, eta ondorioz bost langile hil eta ehundik gora pertsona zauritu ziren, horietako asko suzko armekin.
Fiskaltzaren arabera, nahiz eta garaian bi prozedura judizial ireki ziren formalki, gertakariak zigorrik gabe geratu ziren, ez zelako benetako ikerketarik egin. Egungo espedientea prestatzeko, dokumentazio ugari bildu dute eta biktima nahiz senide askoren testigantzak jaso dituzte, ikerketa ahalik eta osoena bermatzeko asmoz.
Zigorren faltan, erreparazioa
Ekimenaren helburua biktimei erreparazioa ematea da. Fiskaltzak nabarmendu du martxoaren 3ko gertakariak duela 50 urte jazo baziren ere, Gasteizko memoria historikoaren parte direla oraindik ere. Hori dela eta, lehen aldiz, justizia sistema "modu eraginkorrean" hurbilduko zaie biktimei aitortza eta erreparazioa eskaintzeko.
Martxoak 3 Elkarteak positibotzat jo du urratsa. Elkartearen ustez, prozedura honek egia judiziala lortzeko aukera emango du eta gertatutakoaren bertsio ofiziala zuzentzen lagunduko du. Dena den, kolektiboak azpimarratu du bere helburua ez dela aldatu: sarraskia zigor arloan epaitzea eta erantzule politiko zein polizialak auzipetzea.
Prozedura hau Memoria Demokratikoaren Legeak sortutako erreparazio tresnetako bat da. Martxoaren 3ko biktimek espero dute, oraingoan behintzat, justiziak ofizialki jasoko duela Zaramagan gertatutakoaren egia. Fiskaltzak adierazi duen bezala, "gertakariak preskribatu egingo dira, baina biktimak ez".