Martxoaren 3an Gasteizek bere historiako pasarte mingarrienetako bat berpizten du. 1976an eraildako langileak gogoratzen dira, memoriaz, langileen duintasunaz eta justiziaz hitz egiten da. Erakundeetako ordezkariak monolitora hurbiltzen dira, isiltasun unea mantentzen dute, loreak eskaintzen dituzte eta argazkirako prestatzen dira. Protokolorako unea da, politika gelditzen den unea.
Monolitora hurbildu zirenen artean Beatriz Artolazabal zinegotzia zegoen. Bertan, beste hainbat arduradun publikok bezala, uneak eskatzen duen jarrera serioa hartu zuen, eta irudi instituzionalerako monumentura arrimatu zen. Langile klasearen memoriarekiko errespetua eta konpromisoa transmititu nahi duen keinu bat.
Baina guri halabeharrezkoa zaigu eszena horretan ironia mingotsa ikustea.
Izan ere, tribuna horretatik bertatik lan eskubideez hitz egiten da, eta eguneroko praktikan, zerbitzu publikoak azpikontraten bidez kudeatzen jarraitzen da, non lan baldintzak diskurtsoetan aldarrikatzen den duintasunetik oso urrun dauden. Oroimena errespetuz gogoratzea simulatzen dute, baina langile askoren errealitateak prekarietateak markatuta jarraitzen du.
Azken aldiko adibiderik argienetako bat Gasteizko lorezainen borroka izan da. Hilabeteak iraun dituen borroka horretan soldata baxuak eta udal langileenak baino askoz okerragoak diren lan baldintzak salatu ditugu. Gatazka horrek mahai gainean jarri zuen azpikontratek zerbitzu publikoetan duten egiturazko arazoa. Poliziaren jazarpena ere pairatu genuen agindu politikoengatik, martxoaren 3ko errepresioa gogora ekartzen duen gertakaria nahiz eta inolaz ere ez dagoen egun hartako hildakoekin alderatzerik.
Testuinguru horretan paper garrantzitsua izan zuen Jesus Maria Guineak. Gasteizko Udaleko Espazio Publikoko Saileko buru gisa gatazkaren kudeaketaren arduraduna izan zen. Grebak iraun zuen bitartean gertaera bat gertatu zen Lan Ikuskaritzaren esku geratu zena: Olarizuko eguna baino lehen belarra zapaltzeko traktore bat kontratatu izana.
Maniobrak polemika handia sortu zuen. Lan Ikuskaritzak jarduera hura geldiarazi zuen eta ondoren greba eskubidea urratu zela ebatzi zuen. Eskrupulurik gabeko jardun instituzional lotsagarria.
Orduan askok uste izan genuen horrelako jokabideak ondorioak izango zituela. Hala ere, langile klaseari geratu zitzaion sentsazioa oso bestelakoa izan zen; beste behin ere, gertaera erantzukizun politikorik gabe itxi zen.
Eta bitartean, martxoaren 3a urtero dugu bueltan.
Politika monolitoaren ondoan biltzen da, keinu egokia hartzen du eta langile klaseak entzun nahi dituen hitzak ahoskatzen ditu. Minutu batzuk 1976an gertatutakoa ulertu nahi dela dirudi. Baina ekitaldia amaitzen denean eguneroko erabakiak zerbitzuak merkatzen dituzten eredu batean oinarritzen dira, noski zerbitzu horietan lan egiten dutenen kontura.
Ez dira lorezainak bakarrik.
Hiriko estolderia garbitzen dutenak ere badaude, Sacyr. Eta egoitzetako langileak ere hor daude, adineko pertsonak zaintzen dituztenak, edozein gizartean funtsezkoa den kolektiboa, urteetan zehar grebak eta lanuzteak egin dituena egunero hartzen duten erantzukizun izugarriarekin bat ez datozen baldintzak salatzeko: soldata baxuak, gehiegizko lan kargak eta prekarietatea.
Horrez gain, kanporatutako beste zerbitzu asko daude: garbiketa, hiri mantentzea, Osakidetza, hezkuntza edo hiriaren eguneroko funtzionamenduari eusten dioten lan osagarriak.
Eredua berdina da: beharrezko zerbitzu publikoak gero eta baldintza ekonomiko eskasagoak dituzten kontratuen bidez kudeatuak. Eta administrazioek kostuak merkatzea bilatzen dutenean langileen soldataren eta lan baldintzen kontura izan ohi da beti.
Horregatik arduradun politikoak omenaldia egiteko martxoaren 3ko monolitora hurbiltzen ikusten ditugunean praktikan lana prekarizatzen duten kontratazio ereduak mantentzen dituzten bitartean, ezin dugu saihestu kontraesan sakona sentitzea.
Martxoaren 3ko memoria ez litzatekeelako argazkirako bakarrik erabili behar.
Egunero zerbitzu publikoak beren lanarekin sostengatzen dituztenei eragiten dieten erabakietan islatu beharko litzateke.
Batzuek memoria deitzen diote, beste batzuek justizia, eta guk zapalkuntza instituzionala deitzen diogu, martxoaren 3 hartan bezala.
Lorezainak borrokan
Iritzi artikulu hau argitaratzean, ALEAk ez ditu bere gain hartzen egileak adierazitako iritziak, ezta horiekin lotutako erantzukizunak. Zure iritzia bidali nahi baduzu, idatzi erredakzioa@alea.eus helbide elektronikora.